Gölge (Karagöz) Oyunu Tasvirlerinin Görsel İletişim Tasarımı İlkeleri Açısından Analizi

Abstract

Her toplumun, geçmişten günümüze az veya çok kültürel bir mirası vardır. Kültürel birikim o toplumun kodlarını meydana getiren en önemli unsurlarıdır. Menşei konusunda çelişkili bilgilere sahip olsak da gölge oyunu bu zengin kültürel mirasımızın bir parçasıdır. Gölge (Karagöz) oyunu, meddah, orta oyunu, kukla oyunu gibi seyirlik oyunlarımızdandır. Karanlık bir mekânda aydınlatılmış beyaz perdenin arkasında deriden tasvirlerin çubuklarla hareket ettirilerek seslendirilmesi ile icra edilir. Gölge (Karagöz) oyunu dinamik bir yapıya sahiptir. İçeriği gibi tasvirlerin üretimi de tasarımcısının becerisine göre farklılıklara ve gelişmelere açıktır. Gölge oyunu, Karagöz- Hacivat tasvir orijininden başlayarak günümüze kadar zengin bir tasvir çeşitliliğine ulaşmıştır. Bilişim teknolojileri, geleneksel iletişim faaliyetlerini (sözel ve yazılı iletişim) büyük oranda azaltırken görsel iletişim faaliyetlerini tahminlerin ötesinde yaygınlık kazandırmıştır. Bunun bir sonucu olarak sayfalar dolusu yazı veya söz birkaç görselle ifade edilir hâle geldi. Bundan dolayı yaşadığımız döneme görsel iletişim çağı da denilebilir. Bir görsel iletişim faaliyeti olan “gölge oyunu” bugüne kadar farklı disiplinlerde akademik araştırmaların konusu olmuştur. Makalede “gölge oyunu” kahramanlarının tasvirleri görsel iletişim tasarımı kavram ve ilkeleri çerçevesinde analiz edilmiştir. Yapılan analizler, görsel iletişim tasarımının geçmişten günümüze gelen evrensel ilkeleri çerçevesinde kişisel bakış açısı ile yapıldığı için her türlü farklı yorum ve değerlendirmeye açıktır.